Begrijpen paarden dat ze worden ingeslapen? En moet ik me schuldig voelen dat ik die beslissing heb genomen?

euthanasie, pony, dierenarts, besluit, mededogen, lijden, pijnverlichting, beslissing, ethiek, dierenwelzijn, humane optie, emotionele belasting, medische noodzaak, dood, afscheid, liefde, verantwoordelijkheid, besluitvorming, palliatieve zorg, onherstelbare aandoening, dierenliefhebber, empathie, laatste zorg, troost, ondersteuning, paard

Het moment waarop je de moeilijke beslissing moet nemen om je geliefde paard te laten inslapen, is ongetwijfeld een van de meest hartverscheurende ervaringen die een paardenliefhebber kan meemaken. Naast het intense verdriet, komen er onvermijdelijk vragen naar boven: Begrijpt mijn paard wat er gebeurt? En als dat zo is, moet ik me schuldig voelen over deze keuze?

De complexiteit van dierlijk ‘begrijpen’

Het concept van ‘begrijpen’ is ingewikkeld, zeker als we het hebben over niet-menselijke dieren. Paarden zijn, net als veel andere dieren, intuïtieve wezens die signalen en emoties van andere diersoorten, met name mensen, goed kunnen oppikken. Door jarenlange interactie met mensen, hebben ze geleerd om patronen, afwijkingen en overeenkomsten in ons gedrag te herkennen.

De laatste nieuwe ervaring

Paarden kunnen merken dat er iets aan de hand is. Vooral als ze pijn hebben of ziek zijn, zijn paarden -net als andere prooidieren– een stuk scherper op veranderingen in het gedrag van andere dieren; dus ook van ons. Dit betekent echter niet noodzakelijkerwijs dat ze precies begrijpen wat er gebeurt als ze worden ingeslapen. Verwar hun verhoogde alertheid, die soms zelfs op achterdocht kan lijken, niet met intrinsiek begrip van de situatie. Vergeet niet dat paarden leren door ervaringen en euthanasie is iets wat ze nooit eerder hebben ervaren.

Ander bewustzijn

Paarden hebben een ander soort bewustzijn dan mensen. Ofwel begrijpen zij het concept van de dood niet zoals wij dat doen, ofwel is hun ‘visie’ daarop zo totaal anders, dat wíj het zijn die zich niet kunnen voorstellen wat de dood voor hen betekent. In beide gevallen is er geen directe vertaling of vergelijking mogelijk tussen onze twee belevingswerelden. Deze onvergelijkbaarheid staat een objectief antwoord op de vraag of paarden begrijpen dat ze worden ingeslapen in de weg.

Rust

Wat paarden wel kunnen aanvoelen, is de kalmte of spanning van de mensen om hen heen. Daarom is het belangrijk om tijdens het euthanasieproces kalm en rustig te blijven. Zo voorkom je onnodige stress bij je paard. Is dit je niet gelukt op die zwarte dag, realiseer je dan dat je ook maar een mens bent. Niemand is perfect en je verdriet was te groot.  

Gedrag en reacties: geen eenduidige interpretatie

Sommige paarden die ernstig ziek of gewond zijn, tonen een gevoel van verlichting bij de komst van de dierenarts. Dit kan komen door associatie. Ze hebben geleerd dat de dierenarts pijnverlichting kan bieden. Andere paarden associëren de dierenarts juist met pijn en angst, wat resulteert in onrust en verwarring. Beide reacties zou je ten onrechte kunnen interpreteren als begrip van de naderende dood.

Moet ik me schuldig voelen?

Schuldgevoelens zijn een natuurlijke menselijke emotie, zeker wanneer we verantwoordelijk zijn voor het welzijn van een dier. Echter, de beslissing om een paard te laten inslapen, wanneer deze weloverwogen en met mededogen wordt genomen, is gebaseerd op diepe verantwoordelijkheid voor het dier.

Als je paard ondraaglijke pijn leed of een ernstige ziekte had zonder enig uitzicht op herstel, is inslapen de meest humane optie geweest. Het doel was om verder lijden te voorkomen en het paard een vreedzaam levenseinde te bieden. In dergelijke situaties is euthanasie een daad van liefde en mededogen, waar schuldgevoelens geen plaats hebben.